Rechtsvormen

In deze serie blogs schrijf ik over samenwerking. De eerste blog schreef ik vanuit de gedachte dat de basis voor de samenwerking een gemeenschappelijk doel is. Daarbij gaf ik aan dat het een logische stap is, dat dit gemeenschappelijk doel ook vastgelegd en met elkaar gedeeld wordt. Daarmee bereik je dat het gemeenschappelijk doel, ook onderdeel is van ieders eigen persoonlijk doel. Zonder dat er daarbij tegenstrijdigheden opspelen. Gebeurd dat wel, dan direct bespreken en oplossen!

Bij voorbaat: Het valt niet mee om in kort bestek voldoende te melden omtrent de rechtsvorm. Hieronder heb ik een aantal punten beschreven. Meer informatie nodig? Neem contact op!

Rechtsvormkeuze

De samenwerking krijgt ook vorm door de keuze in rechtsvorm. Ik laat buiten beschouwing de situaties van opdrachtgever-opdrachtnemer, waarbij de rol wisselt. Dus twee ondernemingen die elkaar de ene keer als opdrachtgever, de andere keer als opdrachtnemer inschakelen. Dat is ook een vorm van samenwerking, maar daarbij is geen sprake van een directe verbinding.

Over het algemeen zijn de rechtsvormen voor samenwerking die van de maatschap (uitoefening van het beroep), de vennootschap onder firma (V.o.f.; uitoefening van het bedrijf) of de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (B.V.). Tot deze drie beperk ik me in deze blog.

Maatschap en vennootschap onder firma (V.o.f.)

De maatschap of de V.o.f. zijn samenwerkingsvormen zonder zogenaamde rechtspersoonlijkheid. De deelnemende personen zijn, naast de onderneming, ook zelf verbonden aan de rechten en plichten van de onderneming. Goed is om te vermelden dat zowel natuurlijke personen als rechtspersonen vennoot of maat kunnen zijn.

Allereerst de maatschap. De maatschap wordt vaak gebruikt als rechtsvorm bij de uitoefening van het beroep. Medici, advocaten en agrariërs werken in een heel aantal gevallen samen in deze rechtsvorm. Ten aanzien van de aansprakelijkheid zijn er verschillen met de V.o.f. Waar bij de V.o.f. iedere vennoot hoofdelijk aansprakelijk is, kan de aansprakelijkheid  bij de maatschap beperkt zijn tot het aandeel in die maatschap.

De vennootschap onder firma is een samenwerking waarbij onder gemeenschappelijke naam een bedrijf wordt uitgeoefend. De vennoten zijn, naast V.o.f., hoofdelijk aansprakelijk voor de verplichtingen van de V.o.f.

De maatschapsakte of firma akte hoeft niet notarieel opgesteld en vastgelegd te worden. Wel is het verstandig hierover met een adviseur te overleggen en een concept-akte bij een notaris of bedrijfsadviesbureau op te laten stellen. Wij zijn u graag van dienst!

Commanditaire vennootschap

Bij de commanditaire vennootschap zijn er twee soorten vennoten, de beherend vennoot en de stille vennoot (of de commandiet). Deze laatste is veelal geldschieter en wil verder niet aansprakelijk zijn voor de schulden en verplichtingen van de onderneming. Het risico van de commandiet is dus beperkt tot zijn eigen inbreng. Daar is wel één uitzondering op: indien de commandiet zich met de gang van zaken in de onderneming bemoeit, wordt hij daardoor beherend vennoot, met de bijbehorende aansprakelijkheid van dien!

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (B.V.)

De B.V. is een rechtspersoon. Dat wil zeggen dat deze rechtsvorm zelfstandig is, in zoverre dat haar voortbestaan niet afhangt van het leven van een natuurlijk persoon. De B.V. heeft een kapitaal verdeeld in aandelen. Deze vertegenwoordigen het eigendom en stemrechtverdeling in de aandeelhoudersvergadering. Daarnaast heeft de B.V. een bestuur (directie).

Bij de B.V. zijn eigendom en bestuur dus gescheiden. Met het eigendom van de aandelen, kan wel de samenstelling van het bestuur worden bepaald of beïnvloed, middels het stemrecht. Meerderheid van stemmen betekent ook kunnen bepalen wie bestuurt en hoe bestuurd wordt.

De B.V. dient notarieel opgericht te worden. In samenwerkingsverbanden wordt via de oprichtingsakte (de statuten) de eigendom van de aandelen, het winstrecht en het stemrecht verdeeld. Tevens dient vastgelegd te worden hoe het bestuur vormgegeven gaat worden.

In de statuten van de vennootschap kunnen veel afspraken worden vastgelegd. Voor afspraken die niet passen in de statuten, of onverhoopt niet opgenomen zijn in de statuten van de besloten vennootschap, is het verstandig een aandeelhoudersovereenkomst op te stellen. Daarbij kan gedacht worden aan situaties waarbij verplicht verkocht of gekocht moet worden (overlijden, ziekte van één van de aandeelhouders, of hoe omgaan met een bod van een potentiële koper). Kortom, goed om hier bij stil te staan.

Dit zijn onderwerpen waarover wij graag met u in gesprek gaan. U proeft al, dat hier veel mogelijkheden zijn. De kunst is dan de juiste te vinden!

Verdeling van de belangen

Bij samenwerking in welke rechtsvorm ook speelt direct de vraag: “Wie heeft het voor het zeggen?”. Een goede voorbereiding behandelt ook deze vraag. Wie heeft op welk terrein de zeggenschap. En wat spreek je af als dat scheef loopt. Zeker met personeel in de onderneming, is van belang dat met één mond gesproken wordt.

Maar ook in de afspraken omtrent stemrecht en winstverdeling komt dit onderwerp naar voren. Wat zijn de criteria? Kortom, ook hier is het gesprek nodig om duidelijkheid te krijgen. Een keertje sparren?

Zoals in het begin al aangegeven, zijn er veel onderwerpen te benoemen. Daarbij komt, dat advies hierover maatwerk is. Vragen over mogelijkheden? We zijn u graag van dienst.

In een volgend blog zal het onderwerp risico’s afdekken en bedrijfsopvolging bij samenwerking aan de orde komen.